Hitte en droogte in de moestuin — zo komen je planten erdoor

Lange hitteperiodes horen inmiddels bij elk tuinjaar. Voor groenten is dat dubbel lastig: ze bestaan voor meer dan 90 procent uit water en hebben, anders dan een boom, geen diep wortelgestel om dat op te vangen.

Wie pas reageert als de bladeren slap hangen, is al opbrengst kwijt. De maatregelen die echt werken, beginnen eerder — bij de bodem, bij het gietritme en bij een beetje schaduw op het juiste moment.

Kort samengevat

Zelden en doordringend water geven is beter dan elke dag een beetje.
Mulchen verlaagt de verdamping uit de bodem met wel 70 procent.
Slap hangen rond het middaguur is normaal — pas als de plant ’s avonds nog hangt, is er te weinig water.
Vanaf ongeveer 30 °C stoppen tomaat en paprika met de bevruchting; schaduw helpt.
Een gelijkmatige watervoorziening voorkomt neusrot, gebarsten vruchten en scherpe radijsjes.

Goed water geven

De meest gemaakte fout is te vaak en te oppervlakkig gieten. Daardoor blijft het vocht in de bovenste centimeters, precies waar de planten dan hun wortels vormen — en juist die laag droogt als eerste uit. Het resultaat is een plant die zonder dagelijkse gift niet meer overleeft.

Doordringend:15 tot 20 liter per vierkante meter in één keer, maar dan ook maar twee tot drie keer per week. Zo komt het water 20 tot 30 cm diep en groeien de wortels het achterna.
Geef ’s ochtends water.’s Avonds blijven blad en bodem de hele nacht vochtig — dat werkt schimmelziekten in de hand en lokt slakken.
Aan de wortel, niet over het blad.Een gietrand of een ingegraven bloempot naast de plant leidt het water naar de plek waar het hoort.
Geef geen water in de volle middagzon.Een groot deel verdampt ongebruikt, en waterdruppels op bladeren werken als brandglaasjes.
Vang regenwater op.Het is zachter, warmer en gratis. Een regenton bij de regenpijp staat er zo.

Mulchen: op zichzelf de meest effectieve maatregel

Een mulchlaag werkt als een deken: hij houdt de zon van de bodem, remt de verdamping en voorkomt dat de oppervlakte dichtslaat. Het verschil is zo groot dat je het gietinterval vaak kunt halveren.

Grasmaaisel:eerst laten voordrogen, dan in dunne lagen van 2 tot 3 cm aanbrengen. Vers en dik opgebracht gaat het rotten.
Stro:ideaal voor aardbeien, tomaten en pompoen. Gaat lang mee en houdt de vruchten schoon.
Blad:goed voor bessenstruiken en voor de winterperiode.
Niet op moestuinbedden:boomschors. Die onttrekt bij het verteren stikstof aan de bodem.
Geef vóór het mulchen grondig water.Op droge grond gelegd houdt mulch juist de droogte vast in plaats van het vocht.

Hitte: wanneer schaduw nodig wordt

Niet elke hitteschade is een waterprobleem. Boven bepaalde temperaturen stoppen planten bepaalde processen gewoon, hoe vochtig de bodem ook is.

Boven 30 tot 32 °Cwordt het stuifmeel van tomaat, paprika en aubergine onvruchtbaar. Bloemen vallen af, er komen geen vruchten — ook bij een perfecte watervoorziening.
Boven 25 °Cschieten sla, spinazie en rucola in bloei en worden ze bitter.
Zonnebrandop paprika en tomaat: lichte, leerachtige vlekken aan de zonzijde van de vrucht. Vooral na het ontbladeren.
Wat je ertegen doet:een schaduwdoek met 30 tot 50 % beschaduwing tijdens de heetste uren, in de kas schaduwverf of een net. Geen volle schaduw — de planten hebben licht nodig.
Niet te veel blad wegnemen.Bladeren geven de vruchten schaduw. Haal bij tomaten alleen de onderste, vergeelde bladeren weg.

Tip

Slap hangen rond het middaguur is geen alarmsignaal. Pompoen, courgette en komkommer laten in de volle zon hun blad hangen om de verdamping te remmen en richten zich ’s avonds weer op. Pas als een plant ’s ochtends of ’s avonds nog slap is, ontbreekt er echt water. Wie op die middagslapte afgaat, geeft vaak te veel water.

Wat droogtestress met de vruchten doet

Neusrotbij tomaat en paprika: een donkere, ingezonken plek aan de bloemaanzet. Geen schimmel, maar calciumgebrek in de vrucht, veroorzaakt door een schommelende watervoorziening.
Gebarsten tomaten:lang droog, dan veel water — de vrucht groeit sneller dan de schil.
Scherpe, sponzige radijsjesen houterige koolrabi: klassieke gevolgen van droogtestress.
Bittere komkommers:een onregelmatige watervoorziening verhoogt het gehalte aan bitterstoffen.
De gemene deler:het is bijna altijd de schommeling, niet de absolute hoeveelheid.

Let op

Giet in hitteperiodes geen ijskoud leidingwater rechtstreeks op de wortels van tomaten en komkommers. De temperatuurschok remt de wateropname precies op het moment dat de plant die het hardst nodig heeft. Regenwater uit de ton heeft omgevingstemperatuur en is een stuk beter.

Veelgestelde vragen

Hoe weet ik of er echt water ontbreekt?

Voel met je vinger 5 cm diep in de grond. Voelt het daar droog, dan geef je water. De stand van de bladeren rond het middaguur zegt weinig.

Is druppelbevloeiing zinvol?

Ja, juist bij vruchtgroenten. Het brengt water gericht bij de wortel, verliest weinig door verdamping en zorgt vooral voor de gelijkmatigheid waar het anders aan schort.

Moet ik bij hitte extra bemesten?

Nee, eerder minder. Bij droogte kunnen wortels voedingsstoffen slecht opnemen, en zout in de bodem verergert de stress. Bemest pas weer als er genoeg water is.

Wat doe ik voor een week vakantie in de hoogzomer?

Grondig en doordringend water geven, dik mulchen, potten bij elkaar zetten en in de halfschaduw schuiven. Voor bedden loont een eenvoudige besproeiingscomputer aan de kraan.

Stevige, goed doorwortelde jonge planten komen hitteperiodes veel beter door dan pas gekiemde zaailingen — zij bereiken diepere bodemlagen, waar ook bij droogte nog water staat.