Aardappelziekte (bruinrot) bij tomaat en aardappel
De aardappelziekte is de meest gevreesde ziekte bij tomaten – en kan een hele oogst binnen enkele dagen vernietigen. Ze wordt veroorzaakt door de schimmel Phytophthora infestans, die bij warm, vochtig weer explosief optreedt. Tomaten en aardappelen worden even sterk getroffen; vaak springt de veroorzaker van besmette aardappelen over op de tomaten.
Eenmaal uitgebroken is de ziekte bijna niet te stoppen. Daarom is preventie hier de doorslaggevende hefboom – vooral de bladeren droog houden.
Kort samengevat
- Bruine vlekken op bladeren en stengels, witte schimmel op de onderkant.
- Harde, bruine plekken op de vruchten, die wegrotten.
- Verspreidt zich razendsnel bij vochtig en warm weer.
- Voorkomen: regenbescherming, bij de voet water geven, afstand tot aardappelen, luchtige standplaats.
Zo herken je de aardappelziekte
Eerst verschijnen op de bladeren grijsgroene tot bruine vlekken die snel groter worden. Bij vochtig weer vormt zich op de onderkant een witachtige schimmellaag. Op de stengels ontstaan donkerbruine, ingezonken plekken. De vruchten krijgen harde, bruine, hobbelige plekken en rotten uiteindelijk weg – ook groene tomaten zijn aangedaan.
Waarom ze optreedt
De schimmel houdt van vocht en warmte. Langdurige bladnatheid door regen, dauw of bovenlangs water geven, hoge luchtvochtigheid en temperaturen rond 15–25 °C zijn ideale omstandigheden. De sporen verspreiden zich via wind en opspattend water en overleven op plantenresten en op aardappelen in de bodem.
De aardappelziekte voorkomen
- Regenbescherming: een tomatendak of overdekte standplaats houdt de bladeren droog – de effectiefste maatregel.
- Bij de voet water geven: nooit over de bladeren, ’s ochtends in plaats van ’s avonds.
- Luchtige standplaats: ruime afstanden, onderste bladeren tot 30–40 cm verwijderen, dieven.
- Afstand tot aardappelen: plant tomaten nooit naast aardappelen.
- Mulchen: voorkomt dat sporen vanuit de bodem opspatten.
- Robuuste rassen & vruchtwisseling: kies resistente rassen, wissel elk jaar van plek.
Wat te doen bij een aantasting?
- Meteen verwijderen: aangetaste bladeren en vruchten ruim afknippen en bij het restafval gooien – niet op de compost.
- Gezonde vruchten oogsten: pluk nog groene, gezonde tomaten en laat ze droog narijpen.
- Droog houden: water geven aanpassen, het gewas uitdunnen.
- Kopermiddelen alleen preventief en als laatste redmiddel – genezing bestaat niet.
Tip
Een simpel dak boven de tomaten doet vaak wonderen: blijven de bladeren droog, dan heeft de schimmel weinig kans – zelfs in natte zomers.
Let op
Composteer aangetast materiaal nooit in je eigen tuin en plant tomaten nooit dicht bij aardappelen – de veroorzaker trekt daar bijzonder makkelijk over.
Veelgestelde vragen
Kan ik aangetaste tomaten nog eten?
Gebruik geen vruchten met bruine rotte plekken. Gezonde, stevige vruchten van aangetaste planten kun je oogsten en laten narijpen.
Komt de ziekte elk jaar terug?
De sporen overleven in de bodem en op plantenresten. Consequente hygiëne, vruchtwisseling en een regendak verlagen het risico aanzienlijk.
Gezonde, krachtige jonge planten met goede wortels beginnen weerbaarder aan het seizoen. Wij kweken onze tomatenplanten robuust.