Spintmijten herkennen & natuurlijk bestrijden

Spintmijten zijn plaagdieren van droge, warme lucht. Daarom slaan ze bijna altijd eerst toe in de kas, de serre en op de vensterbank — en daar vooral op komkommer, aubergine, bonen en chili. Buiten duiken ze meestal pas op tijdens lange hitteperiodes.

Het lastige: tegen de tijd dat je het fijne spinsel ziet, is de aantasting al ver gevorderd. Wie op tijd naar de bovenkant van het blad kijkt, bespaart zichzelf het halve werk.

Wat zijn spintmijten?

Spintmijten zijn geen insecten maar spinachtigen. De meest voorkomende soort in onze tuinen is de gewone spintmijt (Tetranychus urticae), ook wel bonenspintmijt genoemd. Volgroeid is hij 0,3 tot 0,5 mm groot, groengeel tot roodachtig en met het blote oog nauwelijks als dier te herkennen — je ziet eerder ‘stof dat beweegt’.

Ze zuigen afzonderlijke bladcellen leeg. Bij 25 tot 30 °C en droge lucht is een generatie in nog geen week rond; een vrouwtje legt zo’n 100 eitjes. Die snelheid verklaart waarom een aantasting schijnbaar van de ene op de andere dag explodeert.

Hoe herken ik spintmijten?

• Spikkels:fijne, lichte tot zilverachtige puntjes op de bovenkant van het blad, alsof er met een heel dunne naald in geprikt is. Dat is het vroegste en belangrijkste teken.
• Verkleuring:later lopen de spikkels in elkaar over, het blad wordt dof, bronskleurig of lijkt met stof bedekt.
• Spinsel:fijne draadjes in de bladoksels en aan de scheuttoppen — al een teken van een zware aantasting.
• Papiertest:houd een blad boven wit papier en tik er zachtjes tegen. De puntjes die eraf vallen, gaan na een paar seconden bewegen.
• Loep:bekijk de onderkant van het blad met een loep van 10x — daar zitten de dieren, de eitjes en de vervellingsresten.

Welke schade richten ze aan?

Elke leeggezogen cel valt uit voor de fotosynthese. Bij een zware aantasting verliest de plant zoveel bladoppervlak dat de groei en de vruchtzetting instorten. Komkommer en aubergine kunnen binnen twee tot drie weken helemaal in elkaar zakken.

Daar komt stress bij: een verzwakte plant is vatbaarder voor al het andere, en de fijne zuigwondjes zijn invalspoorten voor schimmels. Spintmijten zijn zelden het enige probleem als het zover gekomen is.

Voorkomen: luchtvochtigheid is de sleutel

Spintmijten houden van warm en droog. Precies daar grijpt de preventie op aan — en die werkt beter dan welke behandeling achteraf ook.

• Houd de luchtvochtigheid hoog.Gooi in de kas ’s ochtends de paden nat en nevel de planten af en toe. Boven 60 % relatieve luchtvochtigheid wordt het de mijten duidelijk te ongemakkelijk.
• Voorkom droogtestress.Planten waarvan de kluit steeds uitdroogt, worden bijna altijd het eerst aangetast. Geef gelijkmatig water en mulch.
• Luchten en afstand houden.Stilstaande, hete lucht tussen dicht op elkaar staande planten is ideaal voor mijten.
• Controleer nieuwe planten.Gekochte kamer- en kuipplanten brengen spintmijten mee. Zet ze twee weken apart en controleer de onderkant van de bladeren.
• Niet te veel bemesten.Veel stikstof geeft zacht weefsel, dat makkelijker aangeprikt wordt.

Bestrijden zonder chemie

• Afspuiten:spuit de plant flink af met water, uitdrukkelijk ook aan de onderkant van de bladeren. Daarmee spoel je een groot deel van de dieren weg en verhoog je meteen de luchtvochtigheid. Na twee tot drie dagen herhalen.
• Oplossing van groene zeep:ongeveer 20 g pure groene zeep op 1 liter water, met een theelepel raapolie erbij. Spuit de onderkant van de bladeren druipnat, drie tot vier keer met vier tot vijf dagen ertussen — alleen zo pak je ook de dieren die later uitkomen.
• Verwijder zwaar aangetaste bladerenen gooi ze bij het restafval, niet op de composthoop.
• Vochtkamer voor kuipplanten:geef de plant water en hul hem drie tot vier dagen losjes in een doorzichtige zak. De hoge luchtvochtigheid legt de populatie stil.

Natuurlijke vijanden: de betrouwbaarste oplossing in de kas

Phytoseiulus persimilisis een roofmijt die uitsluitend van spintmijten leeft. Hij wordt geleverd op kaartjes of in strooimateriaal en wordt in de aangetaste planten gezet. Vanaf ongeveer 20 °C en bij voldoende luchtvochtigheid werkt hij heel snel — in twee tot drie weken is een gemiddelde aantasting meestal opgelost.

Bij koelere of drogere omstandigheden isAmblyseius californicusde robuustere keuze. Hij eet langzamer, maar houdt het ook met weinig prooi vol en is geschikt om preventief in te zetten.

Veelgestelde vragen

Hoe onderscheid ik spintmijten van trips?

Tripsschade bestaat eerder uit zilverglanzende vlekken met minuscule zwarte uitwerpselstipjes erin; spintmijtschade bestaat uit gelijkmatige fijne spikkels zonder die stipjes. En alleen spintmijten maken spinsel.

Kunnen spintmijten in de kas overwinteren?

Ja. De vrouwtjes overwinteren roodgekleurd in kieren, onder latten en in het bodemmateriaal. Ruim daarom in het najaar grondig op, verwijder plantenresten en was de constructiedelen af.

Helpt een aftreksel van brandnetel of knoflook?

Als enige maatregel niet betrouwbaar. Het kan de plant versterken en licht afschrikkend werken, maar vervangt afspuiten, zeepoplossing of natuurlijke vijanden niet.

Zijn de vruchten nog eetbaar?

Ja. Spintmijten zijn voor mensen volkomen ongevaarlijk, de vruchten kun je gewoon oogsten en eten. De schade is puur teelttechnisch.

Onze jonge planten groeien op in de kas onder regelmatige controle — zo komt er geen aantasting mee jouw tuin in en begin je met een schoon bestand.